روایت حجت‌الاسلام مهدی متقی‌فر از طرح ملی یاس
نگاهی از دریچه فرهنگ
من از دریچه فرهنگ به یاس نگاه می‌کنم. فرهنگ، زیربنای هر تحولی است. اگر می‌خواهی جامعه‌ای را تغییر دهی، باید از فرهنگ شروع کنی. طرح ملی یاس، از همین منظر برای من معنا پیدا می‌کند.
یاس؛ طرحی فرهنگی، تربیتی و اجتماعی
یاس را نمی‌توان فقط یک طرح امدادی یا مهارتی دید. یاس، در ذات خود، یک برنامه فرهنگی، تربیتی و اجتماعی است. ما در کمیته امداد، سال‌هاست که توانمندسازی جامعه هدف را در ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دنبال می‌کنیم. اما در این میان، دختران تحت حمایت، جایگاه ویژه‌ای دارند.
چرا؟ چون دختران، ستون‌های آینده خانواده و جامعه هستند. اگر امروز بر روی آن‌ها سرمایه‌گذاری کنیم، فردا این سرمایه‌گذاری در قالب خانواده‌های توانمند، محله‌های ایمن‌تر و جامعه‌ای تاب‌آورتر بازمی‌گردد.
طرح یاس با همین نگاه طراحی شده است: توانمندسازی دختران ۲۰ تا ۴۰ سال تحت حمایت کمیته امداد، با هدف ارتقای مهارت‌های فردی و اجتماعی، افزایش نشاط و امید، و توسعه مشارکت اجتماعی آنان.
اهدافی که فراتر از آموزش است
از نگاه من، مهم‌ترین دستاورد یاس، تغییر در نگاه دختران به خودشان است. اهدافی که در این طرح دنبال می‌کنیم، فراتر از آموزش چند مهارت ساده است:
ارتقای عزت نفس و خودباوری. دخترانی که سال‌ها در سایه محرومیت و انزوا زندگی کرده‌اند، در یاس یاد می‌گیرند که به توانایی‌های خود ایمان بیاورند.
افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی. یاس به دختران می‌آموزد که تنها مصرف‌کننده خدمات نیستند؛ آنان می‌توانند کنشگران اجتماعی باشند و در حل مسائل جامعه خود سهیم شوند.
تقویت حضور مؤثر در فعالیت‌های گروهی. دختران یاس در قالب تیم‌ها و تشکل‌ها یاد می‌گیرند که با هم کار کنند، تصمیم بگیرند و مسئولیت بپذیرند.
توسعه فرهنگ خودامدادی و دگرامدادی. این بخش، هسته مهارتی یاس است. دختران یاد می‌گیرند که در بحران‌ها، اول خودشان را نجات دهند، بعد خانواده‌شان را، و در مرحله بعد، به دیگران کمک کنند.
گسترش فعالیت‌های داوطلبانه. یاس دختران را به سمت فعالیت‌های داوطلبانه سوق می‌دهد؛ عرصه‌ای که در آن، آنان بدون چشمداشت مادی، به هموطنان خود خدمت می‌کنند.
تشکل‌ها؛ مهم‌ترین دستاورد فرهنگی یاس
اگر از من بپرسید مهم‌ترین دستاورد فرهنگی یاس چیست، بدون تردید به تشکل‌های دخترانه یاس اشاره می‌کنم. امروز افتخار می‌کنیم که اعلام کنیم در تمام ۳۱ استان کشور، تشکل‌های دختران طرح یاس راه‌اندازی شده است.
این تشکل‌ها، فقط یک ساختار اداری نیستند. آن‌ها کانون‌های فرهنگی هستند؛ جاهایی که دختران یاس دور هم جمع می‌شوند، برای مسائل خودشان فکر می‌کنند، برنامه‌ریزی می‌کنند و اقدام می‌کنند. سیاست ما در کمیته امداد، تقویت فعالیت‌های فرهنگی از طریق برون‌سپاری و استفاده از ظرفیت‌های مردمی و گروه‌های جوانان است.
باور دارم که بخش قابل توجهی از امور فرهنگی در آینده نزدیک باید با همکاری همین تشکل‌های دخترانه در سراسر کشور دنبال شود. این تشکل‌ها، بازوان فرهنگی کمیته امداد در آینده خواهند بود.
یاس در برنامه هفتم؛ پشتوانه قانونی
یکی از نکات مهم در مورد یاس این است که این طرح، پشتوانه قانونی دارد. در برنامه هفتم پیشرفت امداد، حکم ۱۶، ارائه خدمات تربیتی و فرهنگی به دختران بالای ۲۰ سال با استفاده از ظرفیت نهادهای همکار از جمله جمعیت هلال احمر مورد تأکید قرار گرفته است.
این یعنی یاس، یک طرح سلیقه‌ای و مقطعی نیست. یاس، یک تعهد قانونی و یک مسیر راهبردی برای کمیته امداد است.
مسیر پیش رو من به آینده یاس خوش‌بینم. در سال گذشته، بیش از ۸۰ هزار دختر تحت پوشش این طرح قرار گرفتند و در سال جاری، هدف‌گذاری ما بیش از ۱۳۰ هزار نفر است.
اما عدد برای من فقط یک شاخص است. آنچه مهم‌تر است، کیفیت این پوشش است. می‌خواهیم دخترانی تربیت کنیم که نه فقط آموزش دیده‌اند، بلکه به خودشان باور دارند، مسئولیت‌پذیرند و در جامعه نقش‌آفرین‌اند.
یاس، از نگاه من، یک سرمایه‌گذاری فرهنگی بلندمدت است. سرمایه‌گذاری‌ای که بازگشت آن، نه در یک سال یا دو سال، بلکه در نسل‌ها نمایان خواهد شد.
جمع‌بندی
یاس، برای من از دریچه فرهنگ، روایتی از امید است. امیدی که در چشمان دخترانی می‌بینم که روزی خود را ناتوان می‌دیدند و امروز به کنشگران اجتماعی تبدیل شده‌اند.
ما در کمیته امداد، وظیفه خود را فراهم کردن زمینه می‌دانیم. زمینه برای اینکه دختران یاس، خودشان مسیرشان را بسازند. خودشان تیم تشکیل دهند. خودشان توانمند شوند.
و من باور دارم که آن‌ها این کار را می‌کنند. چون یاس، فقط یک نام نیست. یاس، یک فرهنگ است.